Toezien op zeggenschap
Als toezichthouder heb jij een sleutelpositie. Jij overziet de verbinding tussen de dagelijkse praktijk, het bestuur en de maatschappelijke context. Gebruik die positie om zeggenschap verder te brengen: geef bestuurders rugdekking, signaleer knelpunten en help een cultuur van vertrouwen en gedeeld eigenaarschap te bouwen.
Zeggenschap loont, ook economisch
Professionals die weinig zeggenschap ervaren, vertrekken vaker. Dat blijkt niet alleen uit de Landelijke Monitor Zeggenschap, maar ook uit onafhankelijk onderzoek van Panteia. Tussen mei en december 2025 wisselde 8% van de ondervraagde zorgprofessionals van werkgever. Professionals met minder zeggenschap deden dat significant vaker.
De kosten daarvan lopen op. Het vervangen van één medewerker kost al snel tussen de 30.000 en 42.000 euro. Voor de sector als geheel gaat het om miljarden per jaar.
Meer zeggenschap betekent dus minder uitstroom, minder vervangingskosten en meer continuïteit in de organisatie. Als toezichthouder heb jij invloed op de randvoorwaarden die dit mogelijk maken.
Zeggenschap is niet hetzelfde als medezeggenschap
Veel toezichthouders verwarren zeggenschap met medezeggenschap. Maar het verschil is wezenlijk. Medezeggenschap gaat over adviesrecht en instemmingsrecht bij organisatorische besluiten, oftewel: werkgeverszaken. Zeggenschap gaat over de daadwerkelijke invloed van professionals op de inhoud van hun werk en de kwaliteit van zorg.
Gedeelde sturing en besluitvorming
Shared governance (gedeelde sturing en besluitvorming) betekent dat professionals een echte rol hebben in de besluitvorming. Organisaties die dit goed regelen, zien hogere werktevredenheid en minder uitstroom. Dat werkt alleen als het echt geborgd is en niet afhankelijk is van personen of wisselingen in de organisatie. En als de vakkennis van professionals even zwaar weegt als de inbreng van bestuurders en leidinggevenden.
Zeggenschap is wettelijk vastgelegd
Sinds 1 juli 2023 is zeggenschap van professionals vastgelegd in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Professionals moeten in de gelegenheid worden gesteld invloed uit te oefenen op beleid dat direct van belang is voor de kwaliteit van zorg. Ook de Governancecode Zorg 2022 verplicht organisaties te waarborgen dat professionals invloed kunnen hebben op beleid dat hen raakt in hun beroepsuitoefening.
Als toezichthouder houd je toezicht op hoe de bestuurder deze verantwoordelijkheid invult. Zeggenschap is daarmee geen vrijblijvend thema, maar onderdeel van goed bestuur.
WHITEPAPER
Whitepaper voor toezichthouders
Zeggenschap is wettelijk geregeld, maar biedt in de praktijk nog weinig concrete handvatten. Deze whitepaper maakt die vertaalslag wel. Hij laat zien hoe toezichthouders vanuit hun positie kunnen bijdragen aan het versterken van zeggenschap van professionals, met concrete aanbevelingen en vragen om het gesprek mee aan te gaan.