Het kernmechanisme

Het kernmechanisme is een cyclus van oorzaken en gevolgen die op alle niveaus van zeggenschap en in relatie tot alle disciplines werkt. Het laat zien hoe luistergedrag, erkenning en het tonen van eigenaarschap elkaar wederzijds versterken. Omdat dit mechanisme via gedeelde elementen sterk verbonden is met de zes overige specifieke mechanismen binnen de organisatie, heeft het er direct invloed op en verdient het extra aandacht.

Hoe werkt het in een positieve cyclus?

Wanneer het mechanisme goed functioneert, versterkt het zichzelf via de volgende stappen:

• Actief luisteren: Er wordt actief geluisterd naar de meningen, ideeën, voorstellen of zorgen van professionals.
• Gezien en gehoord worden: Wanneer professionals bovendien terugkoppeling krijgen over wat er met hun input gebeurt, voelen zij zich oprecht gezien en gehoord. Dit geeft een gevoel van erkenning.
• Eigenaarschap en leiderschap: Deze erkenning motiveert professionals om eigenaarschap te nemen en leiderschap te tonen (hoe meer eigenaarschap, hoe meer leiderschap, en andersom).
• Het gesprek aangaan: Vanuit dit leiderschap nemen professionals de verantwoordelijkheid om zich uit te spreken en het gesprek met anderen aan te gaan over wat voor hen belangrijk is.
• De cirkel rondmaken: Doordat zij zich uitspreken, wordt het actief luisteren bij anderen opnieuw gestimuleerd, wat de positieve cyclus in stand houdt.

Wat gebeurt er als het misgaat (negatieve cyclus)?

Wanneer professionals te weinig zeggenschap ervaren, ligt de oorzaak vaak bij een hapering in dit kernmechanisme.

• Als professionals bijvoorbeeld wel mogen meepraten maar merken dat er niets met hun input wordt gedaan (omdat het besluit al stiekem genomen was), ontstaat er schijnzeggenschap.
• Hierdoor voelen professionals zich niet gezien of gehoord.
• Dit leidt tot een daling van het gevoel van eigenaarschap en leiderschap, waardoor professionals zich een volgende keer minder snel zullen uitspreken.

Praktische tip uit het overzicht: Loopt het in een team of de organisatie niet lekker? Loop dan de elementen van het kernmechanisme na om te achterhalen waar het probleem precies zit en kies op basis daarvan een passende interventie..