richtingwijzer
Richtingwijzer voor bestuurders
Deze richtingwijzer geeft je concrete handvatten om zeggenschap duurzaam te verankeren in jouw organisatie. We hebben vier rollen voor je uitgewerkt, ontdek welke bij jou passen.
Zeggenschap loont, ook economisch
Professionals die weinig zeggenschap ervaren, vertrekken vaker. Dat blijkt niet alleen uit de Landelijke Monitor Zeggenschap, maar ook uit onafhankelijk onderzoek van Panteia. Tussen mei en december 2025 wisselde 8% van de ondervraagde zorgprofessionals van werkgever. Professionals met minder zeggenschap deden dat significant vaker.
De kosten daarvan lopen op. Het vervangen van één medewerker kost al snel tussen de 30.000 en 42.000 euro. Voor de sector als geheel gaat het om miljarden per jaar.
Meer zeggenschap betekent dus minder uitstroom, minder vervangingskosten en meer continuïteit in je organisatie. Dat maakt zeggenschap niet alleen een thema voor professionals, maar ook voor jou als bestuurder.
Wat kun jij doen als bestuurder?
Als bestuurder bepaal jij de randvoorwaarden waarbinnen zeggenschap kan groeien.
Gebruik de professionele raad als sparringpartner
Een professionele raad is meer dan een verplicht overlegorgaan. Betrek de raad vroeg bij vraagstukken die het werk raken en vraag actief om input. Zo benut je hun vakinhoudelijke expertise en werk je samen aan betere besluitvorming.
Activeer de professionele raad
De vijf stappen op deze website helpen professionele raden om gestructureerd te werken aan meer zeggenschap. Van het in kaart brengen van de huidige situatie tot het borgen van wat werkt.
Help hen op weg door ruimte te maken: tijd, middelen en de bereidheid om de uitkomsten serieus te nemen. Stimuleer de raad om een plan te maken en koppel terug wat je met de uitkomsten doet. Zo weten professionals dat hun inzet effect heeft.
Hulpmiddelen
Als bestuurder kun jij het verschil maken. Begin met deze twee hulpmiddelen.
thermometer
Zeggenschapsthermometer
De thermometer geeft een eerlijk beeld van hoe professionals zeggenschap ervaren in jullie organisatie. Vul hem in, alleen of samen met de voorzitter van de professionele raad, en ontdek waar de ruimte voor verbetering zit.
Zeggenschap is een wettelijke verantwoordelijkheid
Als bestuurder heb je niet alleen een morele, maar ook een wettelijke verantwoordelijkheid als het gaat om zeggenschap.
In de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) is vastgelegd dat zorgaanbieders professionals in de gelegenheid moeten stellen invloed uit te oefenen op beleid dat van belang is voor hun werk. De wet schrijft niet voor hoe je dat invult, dat bepaal je samen met professionals in jouw organisatie.
Governancecode Zorg 2022
Ook de Governancecode Zorg 2022 stelt dat zorginstellingen moeten waarborgen dat professionals invloed kunnen hebben op beleid dat hen raakt, zowel in de dagelijkse praktijk als bij de ontwikkeling van de zorg van morgen.
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
Daarnaast houdt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) actief toezicht op zeggenschap. Inspecteurs kunnen vragen stellen over hoe zeggenschap in jouw organisatie is geregeld en kunnen themabezoeken brengen waarbij zeggenschap op alle niveaus centraal staat.